Yerköy’ün Tarihine Tanıklık Eden Tren İstasyonu! Bir İlçenin Kaderini Değiştiren Demiryolu

Yerköy’ün tarihine tanıklık eden ve ilçemizin gelişiminde önemli bir yere sahip olan tarihi tren istasyonu, geçmişten günümüze uzanan hikâyesiyle dikkat çekiyor. Ankara-Kayseri-Sivas demiryolu güzergâhı üzerinde yer alan istasyon, Yerköy’ün önemli bir yerleşim merkezine dönüşmesinde ve 1945 yılında ilçe statüsü kazanmasında etkili olan yapılar arasında bulunuyor.

Cumhuriyetin ilk yıllarında demiryolu ulaşımına kavuşan Yerköy, bu gelişmeyle birlikte ekonomik, ticari ve sosyal açıdan büyüme sürecine girdi. Günümüzde ilçemizin ayakta kalan nadir tarihi yapılarından biri olan Yerköy Tren İstasyonu, özellikle tarih meraklıları ve fotoğraf tutkunlarının ilgisini çekmeye devam ediyor.

Yerköy’ün tarihi demiryolu hattı ve tren istasyonu üzerine yaptığı araştırmalarla bilinen İnşaat Mühendisi Recep Yılmaz, gazetemize yaptığı açıklamada istasyonun geçmişine ilişkin önemli bilgiler paylaştı.

Demiryollarının Osmanlı döneminden Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar birçok tarihi süreçten geçtiğini belirten Yılmaz, Yerköy’ün demiryolu ulaşımına kavuşmasının arkasındaki gelişmeleri ayrıntılarıyla anlattı.

Yerköy Tren İstasyonu’nun Tarihi Osmanlı Dönemine Uzanıyor

Yerköy’den geçen demiryolu hattının ilk olarak Osmanlı Devleti döneminde planlandığını ifade eden İnşaat Mühendisi Recep Yılmaz, projenin 1872 yılına kadar uzanan geçmişine dikkat çekti.

Yılmaz, Ankara-Sivas demiryolu hattının ilk planlamasına ilişkin şu bilgileri verdi:

“Yerköy istasyonu, Ankara-Sivas hattının üzerinde yer alıyor. Bu demiryolu hattı ilk olarak, Sultan Abdülaziz tarafından 1872 yılında davet edilen Avusturyalı mühendis Wilhelm von Pressel tarafından planlanıyor. Doğuya doğru uzanacak olan Ankara-Sivas hattı olarak düşünülüyor. Bu hat Diyarbakır ve Musul üzerinden de Bağdat’a gidecekti. Amaç Basra Körfezi’ne inmek ve Süveyş Kanalı’na alternatif bir yol inşa etmekti.”

Osmanlı Devleti’nin demiryolu yatırımlarında Avrupa ülkeleri arasındaki ekonomik rekabetin etkili olduğunu belirten Yılmaz, güzergâh tercihlerinin Ankara-Sivas hattının uzun yıllar ertelenmesine neden olduğunu ifade etti.

Ankara-Sivas Demiryolu Hattı Neden Ertelendi?

Demiryolu projesinin planlanmasına rağmen çeşitli siyasi ve ekonomik nedenlerle hayata geçirilemediğini anlatan Recep Yılmaz, dönemin imtiyaz mücadelelerinin süreci doğrudan etkilediğini söyledi.

Yılmaz, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Ancak sonraki yıllarda bu hatların imtiyazını alan Almanlar tarafından bir diğer alternatif güzergâh olan Konya-Adana hattı tercih edildi. Bu yıllarda Osmanlı Devleti Avrupalı şirketlerin ve bankerlerin yoğun imtiyaz mücadelelerine sahne olmuştur. İmtiyazı elde eden Alman Deutsch Bank, Ankara-Sivas hattı yerine Konya-Adana hattını inşa ediyor. Ankara-Sivas hattı ise çeşitli gerekçelerle erteleniyor.”

Demiryolu güzergâhının değiştirilmesi, Ankara üzerinden Anadolu’nun doğusuna ulaşılması hedeflenen projenin ilerleyen yıllara bırakılmasına yol açtı.

Yerköy-Karanlıkdere Bölgesinde İlk Demiryolu Çalışmaları Yapıldı

Ankara-Sivas demiryolu projesinin 1910 yılının sonlarına doğru yeniden gündeme geldiğini belirten Recep Yılmaz, Yerköy çevresinde ilk teknik incelemelerin bu dönemde gerçekleştirildiğini anlattı.

Yılmaz, Yerköy-Karanlıkdere bölgesinde yapılan arazi çalışmalarını şu sözlerle aktardı:

“1910 yılının sonlarına doğru tekrar bir gelişme yaşanıyor. Buraya Nafia Nezareti bir harita keşif ekibi gönderiyor ve Yerköy-Karanlıkdere bölgesinde güzergâh belirlemek için arazi keşfi yapılıyor. Dönemin ‘Yozgad’ gazetesinin 18 Ocak 1911 tarihli sayısında da Anadolu’yu yoksulluktan kurtarmak için demiryolu inşaatının bir an önce başlaması gerektiğine dikkat çeken bir yazı kaleme alınıyor.”

Bölgedeki demiryolu ihtiyacının o yıllarda da gündemde olduğunu vurgulayan Yılmaz, yapılan incelemelere rağmen hattın inşasına başlanamadığını belirtti.

Birinci Dünya Savaşı Demiryolu Projesini Yarım Bıraktı

Demiryolu inşaatının gecikmesinde Birinci Dünya Savaşı’nın da önemli bir etkisi olduğunu ifade eden Recep Yılmaz, savaşın başlamasıyla çalışmaların askerî ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden şekillendiğini söyledi.

Yılmaz, yaşanan gelişmeleri şöyle anlattı:

“Ancak tüm uyarılara rağmen hattın inşasına bir türlü başlanamıyor. En sonunda 1914 yılında Birinci Dünya Savaşı patlak verince Harbiye Nezareti duruma el koyuyor ve kıt kaynaklarla Ankara’dan Yahşihan’a doğru bir dar hat yapmaya başlıyor. Burası da savaş sonunda yani 1918’de yarım kalıyor.”

Savaş koşulları nedeniyle tamamlanamayan demiryolu projesi, Cumhuriyetin ilanının ardından yeniden ele alındı.

Cumhuriyetin İlk Demiryolu Yatırımlarından Biri Yerköy’e Ulaştı

Yerköy’ün demiryolu tarihinde en önemli gelişmelerden biri, Cumhuriyetin ilk yıllarında yaşandı.

İnşaat Mühendisi Recep Yılmaz, Cumhuriyetin kurucu kadrolarının demiryolu yatırımlarına büyük önem verdiğini belirterek Ankara-Sivas hattının yapım kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alındığını söyledi.

Yılmaz, Cumhuriyet dönemindeki gelişmeleri şu sözlerle anlattı:

“Ankara-Sivas demiryolu hattının yapımı Büyük Millet Meclisi’nde 23 Mart 1924 tarihinde kabul edilen 449 sayılı kanun ile kararlaştırıldı. Daha önce yarım kalan bu hattın inşasına Nisan 1924’te Yahşihan’dan başlanmış ve 20 Kasım 1925’te Ankara-Yerköy hattı işletmeye açılmıştır.”

20 Kasım 1925 tarihinde Ankara-Yerköy demiryolu hattının işletmeye açılması, ilçemizin ulaşım ve gelişim tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu.

Demiryolunun hizmete girmesiyle Yerköy, başkent Ankara ile doğrudan ulaşım bağlantısına kavuşurken Anadolu’nun iç kesimlerine uzanan demiryolu ağının önemli duraklarından biri haline geldi.

Yerköy Tren İstasyonu’nun Binası Ne Zaman Yapıldı?

Yerköy Tren İstasyonu’nun inşa sürecine ilişkin de bilgiler veren Recep Yılmaz, istasyon binası ile çevresindeki yardımcı yapıların farklı tarihlerde tamamlandığını belirtti.

Yılmaz, tarihi yapıların inşa sürecini şu ifadelerle anlattı:

“İstasyon binasının ise bir yıl içinde yapıldığını, diğer lojman ve depo gibi yapıların da 1928’e kadar tamamlandığını biliyoruz.”

Bu bilgilere göre Yerköy Tren İstasyonu’nun ana binası, demiryolu hattının hizmete açılmasının ardından yaklaşık bir yıl içerisinde tamamlandı.

İstasyon çevresinde bulunan lojmanlar, depolar ve diğer hizmet yapılarının inşası ise 1928 yılına kadar devam etti.

Cumhuriyetin ilk yıllarındaki mimari anlayışın izlerini taşıyan tarihi istasyon, zaman içerisinde Yerköy’ün simge yapılarından biri haline geldi.

Recep Yılmaz: “Demiryolları Cumhuriyetin En Önemli Önceliklerinden Biriydi”

Cumhuriyetin ilk yıllarında demiryolu yatırımlarının stratejik önem taşıdığını vurgulayan İnşaat Mühendisi Recep Yılmaz, Anadolu’nun farklı bölgelerini birbirine bağlama hedefinin ülkenin kalkınma politikalarında önemli bir yere sahip olduğunu anlattı.

Yılmaz, açıklamasında şu değerlendirmede bulundu:

“Cumhuriyet sonrasında Gazi Mustafa Kemal Paşa ve kadroların en çok önem verdiği konulardan biri yeni demiryolu hatları yapmak olmuştur. Çünkü başkent Ankara’yı bir an önce Anadolu’nun içlerine bağlamak ve doğuyla batı arasında köprü oluşturmak gerekiyordu.”

Demiryollarının yalnızca yolcu ve yük taşımacılığı açısından değil, yerleşim merkezlerinin gelişmesi bakımından da önemli bir işlev üstlendiğini belirten Yılmaz, Ankara-Sivas hattının Cumhuriyet dönemindeki ilk büyük yatırımlardan biri olduğunu ifade etti.

Yerköy’den Geçen Demiryolu Kayseri ve Sivas’a Ulaştı

Ankara-Yerköy demiryolunun hizmete açılmasının ardından çalışmaların doğuya doğru devam ettiğini belirten Recep Yılmaz, hattın ilerleyen yıllarda Kayseri ve Sivas’a ulaştığını söyledi.

Yılmaz, demiryolu ağının genişleme sürecini şu sözlerle anlattı:

“Cumhuriyetin ilk eserlerinden olan bu demiryolu hattı devamında 29 Mayıs 1927’de Kayseri’ye, 30 Ağustos 1930’da ise Sivas’a ulaşmıştır.”

Böylece Yerköy üzerinden geçen demiryolu hattı, Ankara ile Anadolu’nun doğusu arasındaki ulaşım bağlantısının güçlendirilmesinde önemli bir rol üstlendi.

Hattın genişlemesi, Yerköy’ün bölgesel ulaşım ağındaki konumunu daha da önemli hale getirdi.

Yerköy’ün İlçe Olmasında Demiryolunun Önemli Rolü

Yerköy’ün 1945 yılında ilçe statüsü kazanmasına uzanan süreçte demiryolunun önemli bir etkisi bulunuyor.

1925 yılında demiryolu ulaşımına kavuşan Yerköy, ulaşım olanaklarının gelişmesiyle birlikte ekonomik ve sosyal açıdan büyümeye başladı.

İnsan ve yük taşımacılığının kolaylaşması, ticari faaliyetlerin gelişmesi ve çevre yerleşimlerle bağlantıların güçlenmesi, Yerköy’ün zaman içerisinde önemli bir yerleşim merkezi haline gelmesine katkı sağladı.

Bu gelişim süreci, ilçemizin 1945 yılında ilçe statüsü kazanmasına zemin hazırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Yerköy’ün Asırlık Tarihi Mirası Geçmişi Yaşatıyor

Bugün Yerköy Tren İstasyonu, ilçemizin geçmişine tanıklık eden tarihi yapılar arasında önemli bir yere sahip.

Cumhuriyetin ilk yıllarında inşa edilen istasyon binası, yalnızca bir ulaşım yapısı olmasının ötesinde Yerköy’ün gelişimini ve değişimini yansıtan tarihi bir değer taşıyor.

Özellikle fotoğraf tutkunları ve tarihi mekânlara ilgi duyan vatandaşların dikkatini çeken istasyon, yaklaşık bir asırlık geçmişiyle Yerköy’ün hafızasında yaşamaya devam ediyor.

İnşaat Mühendisi Recep Yılmaz’ın aktardığı tarihi bilgiler de ilçemizin demiryolu geçmişinin Osmanlı dönemine kadar uzandığını ve Cumhuriyetin ilk yıllarında gerçekleştirilen yatırımların Yerköy’ün bugünkü kimliğinin oluşmasında ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.

 

MUHABİR: Duran AKOĞUL