Sağlık Bakanlığı, gençler arasında giderek artan bağımlılık riskine karşı yeni ve kapsamlı bir adım atmaya hazırlanıyor. Milli Eğitim Bakanlığı ile yürütülen ortak çalışma kapsamında, 12-18 yaş aralığındaki öğrencilere yönelik bağımlılık tarama ve danışmanlık hizmetlerinin okullarda uygulanması planlanıyor. Yetkililer, uygulamanın cezalandırıcı değil, tamamen koruyucu ve önleyici bir model üzerine inşa edildiğini vurguluyor.
Riskli Dönem: Ergenlik Çağı
TBMM’de faaliyet gösteren Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu’nda milletvekillerinin sorularını yanıtlayan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, özellikle ergenlik dönemine dikkat çekti. Bakan Koca, 12-18 yaş aralığının hem biyolojik hem de psikososyal açıdan kırılgan bir süreç olduğuna işaret ederek, bu dönemde gençlerin çeşitli bağımlılık türlerine daha açık hale geldiğini belirtti.
Uzmanlara göre ergenlik dönemi; kimlik arayışının yoğunlaştığı, akran etkisinin arttığı ve riskli davranışlara eğilimin güçlendiği bir evre. Bu nedenle bağımlılıkla mücadelede erken farkındalık ve erken müdahale büyük önem taşıyor.
Hangi Alanlarda Tarama Yapılacak?
Hayata geçirilmesi planlanan program kapsamında üç ana başlık öne çıkıyor:
-
Tütün ve nikotin ürünleri bağımlılığı
-
Uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı
-
Davranışsal bağımlılıklar (ekran süresi, dijital oyun, sosyal medya ve diğer dijital içerikler)
Özellikle dijital bağımlılık konusunun pandemi sonrası dönemde belirgin şekilde arttığı ifade ediliyor. Uzaktan eğitim süreciyle birlikte artan ekran süresinin bazı gençlerde kontrolsüz kullanım alışkanlığına dönüştüğü, bunun da akademik başarıdan sosyal ilişkilere kadar birçok alanda olumsuz sonuçlar doğurduğu belirtiliyor.
“Pandemi Sonrası Davranışsal Sorunlar Arttı”
Bakan Koca, Covid-19 salgını sonrasında gençler arasında davranışsal sorunların daha görünür hale geldiğini dile getirdi. Uzun süreli izolasyon, sosyal çevreden uzak kalma ve dijital ortama aşırı yönelim gibi faktörlerin riskleri büyüttüğünü belirten Koca, okullarda yapılacak taramalar sayesinde gençlere daha erken aşamada ulaşmayı hedeflediklerini söyledi.
Planlanan modelde öğrenciler sistematik bir değerlendirmeden geçirilecek; risk grubunda olduğu belirlenen gençlere rehberlik ve danışmanlık desteği sağlanacak. Gerekli görülmesi halinde sağlık kuruluşlarına yönlendirme yapılacak. Yetkililer, uygulamanın herhangi bir cezai yaptırım içermediğinin özellikle altını çiziyor.
Koruyucu ve Önleyici Yaklaşım
Yeni modelin temel felsefesi, bağımlılığı ortaya çıktıktan sonra tedavi etmek yerine, riskleri erken dönemde tespit ederek önlemek. Bu kapsamda okul rehberlik servisleri, aileler ve sağlık birimleri arasında koordinasyon sağlanması planlanıyor. Amaç; gençleri etiketlemek değil, onları desteklemek ve sağlıklı gelişimlerini korumak.
Uzmanlar, erken müdahalenin bağımlılık sürecinin kronikleşmesini engelleyebileceğini, bu sayede hem bireysel hem de toplumsal maliyetlerin azaltılabileceğini belirtiyor.
Cezaevlerinde Yeni Tedavi Modeli
Bağımlılıkla mücadele yalnızca okullarla sınırlı kalmayacak. Sağlık Bakanlığı, Adalet Bakanlığı ile iş birliği içinde cezaevlerinde de yeni bir uygulamayı hayata geçirdi. Pilot olarak başlatılan çalışma kapsamında, bağımlılık nedeniyle hüküm giymiş kişilere tahliyelerine bir yıl kala tedavi süreci başlatılıyor.
Uygulama şu an için:
-
Bakırköy Cezaevi
-
Elazığ Cezaevi
bünyesinde yürütülüyor. Cezaevlerinde oluşturulan özel bağımlılık merkezlerinde hükümlüler rehabilitasyon programlarına alınarak hem fiziksel hem de psikolojik destek görüyor.
Bu modelle, tahliye sonrası yeniden suça yönelme riskinin azaltılması ve bireylerin topluma daha sağlıklı bir şekilde kazandırılması amaçlanıyor.
Hedef: Sağlıklı Birey, Güçlü Toplum
Yetkililer, hem okullarda uygulanacak tarama programlarının hem de cezaevlerinde başlatılan rehabilitasyon çalışmalarının ortak amacının aynı olduğuna dikkat çekiyor: Bağımlılığı erken aşamada tespit etmek, etkili tedavi yöntemleri sunmak ve bireyleri topluma yeniden kazandırmak.
Uzmanlara göre bağımlılıkla mücadele yalnızca sağlık politikası değil; aynı zamanda eğitim, aile ve sosyal destek sistemlerini kapsayan bütüncül bir yaklaşım gerektiriyor. Yeni modelin bu anlayış doğrultusunda şekillendirildiği ve önümüzdeki dönemde daha geniş kapsamlı uygulamalara zemin hazırlayabileceği ifade ediliyor.
Sağlık Bakanlığı’nın bu adımı, gençleri risklerden korumayı ve toplum sağlığını güçlendirmeyi hedefleyen uzun vadeli bir stratejinin parçası olarak değerlendiriliyor.