Nöbetçi Eczaneler
Kadıköy’de yaşanan son örnek, kentsel dönüşüm sürecinin küçük esnaf üzerindeki etkisini gözler önüne serdi. Yıllardır aynı bölgede hizmet veren bir menemen işletmesi, yüksek dükkân kiraları nedeniyle faaliyet alanını küçültme kararı aldı.
Kentsel Dönüşüm Sonrası Kiralar Esnafı Zorluyor
İstanbul genelinde kentsel dönüşüm nedeniyle boşaltılan binalardaki kiracılar, yeni bir ev veya iş yeri bulmakta güçlük çekiyor.
Özellikle merkezi semtlerde kiralık gayrimenkul fiyatlarının yükselmesi, mevcut kiracılar ile yeni sözleşme yapacak kişiler arasında önemli maliyet farkları oluşturuyor.
Örneğin aylık 20 bin liraya üç odalı bir evde yaşayan kiracı, aynı bölgede benzer özelliklere sahip başka bir konut için 50 bin liraya ulaşan kira talepleriyle karşılaşabiliyor.
Ticari gayrimenkullerde ise fiyat farkı çok daha yüksek seviyelere çıkabiliyor. Bazı bölgelerde işletmelerin mevcut kiralarının birkaç katı tutarında yeni kira bedelleriyle karşılaşması, iş yerlerinin kapanmasına veya küçülmesine neden olabiliyor.
İstanbul’da Kira Artışı Yüzde 35,5’e Ulaştı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Eylül 2026 verilerine göre yeni kiracı kira endeksindeki yıllık artış Türkiye genelinde yüzde 26,6 seviyesinde gerçekleşti.
İstanbul’da ise yeni kiracı kiralarındaki yıllık artış yüzde 35,5’e ulaştı.
Bu rakamlar, özellikle mevcut iş yerlerinden ayrılmak zorunda kalan esnafın neden yüksek maliyetlerle karşılaştığını ortaya koyuyor.
Artan kiralar yalnızca işletme sahiplerini değil, tüketicileri de etkiliyor. Yüksek kira ödeyen restoranlar yemek fiyatlarını artırmak zorunda kalabilirken diğer ticari işletmeler de yükselen giderlerini ürün fiyatlarına yansıtabiliyor.
21 Yıllık İşletme Kentsel Dönüşüm Nedeniyle Küçülüyor
Kadıköy Osmanağa Mahallesi’nde yaklaşık 21 yıldır faaliyet gösteren Meşhur Menemenci, kentsel dönüşüm nedeniyle mevcut iş yerinden ayrılmak zorunda kaldı.
Aylık 80 bin lira kira ödenen işletme için yeni bir dükkân arayışında oldukça yüksek rakamlarla karşılaşıldı.
Bölgede uygun görülen bazı iş yerleri için aylık 500 bin liraya ulaşan kira bedelleri talep edilirken 6 milyon ile 8 milyon lira arasında değişen hava paraları da işletmenin taşınmasını zorlaştırdı.
Bu maliyetleri karşılayamayan işletme, yaklaşık 21 yıl önce faaliyetlerine başladığı 30 metrekarelik küçük dükkâna dönme kararı aldı.
80 Bin Liralık Kiradan Sonra 500 Bin Liralık Taleple Karşılaştı
Kentsel dönüşüm nedeniyle iş yerini değiştirmek zorunda kalan işletme sahibi, çevredeki ticari gayrimenkul fiyatlarının küçük esnaf açısından karşılanamayacak seviyelere ulaştığını belirtti.
İşletmesini büyütmek ve yeni şubeler açmak için hazırlık yaptıkları dönemde tam tersine küçülmek zorunda kaldıklarını ifade eden esnaf, yüksek kira ve hava paralarının yatırım planlarını durdurduğunu anlattı.
Özellikle aylık 500 bin ile 700 bin lira arasında değişebilen kira taleplerinin, mevcut satış fiyatlarıyla faaliyet gösteren küçük işletmeler için sürdürülebilir olmadığını vurguladı.
280 Liralık Menemen 600 Liraya Çıkabilir
Yükselen dükkân kiralarının yemek fiyatları üzerindeki etkisi de dikkat çekiyor.
Kadıköy’deki işletmede 280 liradan satılan menemenin, aylık 500 bin lira gibi yüksek bir kira ödenmesi durumunda 500-600 lira seviyesine çıkarılması gerekebileceği belirtildi.
İşletme sahibi, özellikle öğrencilerin ve çalışanların yoğun olarak bulunduğu bölgede fiyatları ulaşılabilir seviyede tutmaya çalıştıklarını ifade etti.
Yeni dükkâna taşınmanın getireceği yüksek maliyetleri ürün fiyatlarına yansıtmak yerine daha küçük bir işletmede hizmet vermeyi tercih ettiklerini dile getirdi.
Kentsel Dönüşüm Çalışanları da Etkiliyor: 4 Kişi İşini Kaybedebilir
İşletmenin küçülmesi yalnızca dükkân sahibini değil, çalışanları da doğrudan etkiliyor.
Daha önce 7-8 kişinin görev yaptığı işletmede, yeni dükkânın kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle çalışan sayısının üçe düşürülmesi planlanıyor.
Bu değişiklik sonucunda en az dört çalışanın işini kaybetmesi bekleniyor.
Küçük esnafın karşı karşıya kaldığı kira baskısı, böylece istihdam açısından da önemli sonuçlar doğuruyor.
İşletmelerin kapanması veya küçülmesi, özellikle hizmet sektöründe çalışan personelin iş güvencesini olumsuz etkileyebiliyor.
Kentsel Dönüşüm Kiracıları Nasıl Etkiliyor?
Kentsel dönüşüm, deprem riski taşıyan ve ekonomik ömrünü tamamlamış yapıların yenilenmesi açısından önemli bir uygulama olarak öne çıkıyor.
Ancak dönüşüm sürecinde evlerini veya iş yerlerini boşaltmak zorunda kalan kiracıların yeniden yerleşme maliyetleri de tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Özellikle İstanbul gibi konut ve ticari gayrimenkul talebinin yoğun olduğu şehirlerde taşınma giderleri, yeni kira bedelleri ve ticari işletmeler için talep edilen ek ödemeler ciddi mali yük oluşturabiliyor.
Bu durum, dönüşüm projelerinin yalnızca yapı güvenliği bakımından değil, bölgedeki ekonomik ve sosyal yaşam üzerindeki etkileri açısından da değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Küçük Esnafın Geleceği Kira Fiyatlarına Bağlı
Kadıköy’de yaşanan örnek, kentsel dönüşüm nedeniyle taşınmak zorunda kalan işletmelerin karşılaşabileceği sorunları ortaya koyuyor.
Yüksek kira talepleri, taşınma masrafları ve yeni iş yeri açma maliyetleri, uzun yıllardır faaliyet gösteren küçük işletmelerin mevcut ekonomik koşullarda ayakta kalmasını zorlaştırıyor.
İlk faaliyet gösterdiği küçük dükkâna geri dönen menemen işletmesi ise artan giderlere rağmen mevcut ürün kalitesini ve fiyat politikasını korumayı hedefliyor.
Kentsel dönüşüm sürecinde yaşanan kira artışlarının önümüzdeki dönemde küçük esnafın faaliyetlerini, çalışan istihdamını ve tüketici fiyatlarını nasıl etkileyeceği önemini koruyor.
KAYNAK: Haber Merkezi